Heb je een uitnodiging gekregen voor een hoorzitting bij de examencommissie omdat je wordt beschuldigd van fraude of plagiaat? Dan wil je waarschijnlijk vooral weten wat je te wachten staat. Wat gaan ze je vragen, moet je jezelf verdedigen en welke gevolgen kan zo'n gesprek hebben voor je studie?
Een uitnodiging voor een hoorzitting betekent niet automatisch dat je fraude hebt gepleegd. De examencommissie onderzoekt de situatie en geeft je de gelegenheid om jouw kant van het verhaal toe te lichten. In dit artikel leggen we uit hoe zo'n hoorzitting verloopt, hoe je je kunt voorbereiden en wat je kunt doen als je het niet eens bent met de uiteindelijke beslissing.
Waarom word je uitgenodigd voor een hoorzitting bij de examencommissie?
Een vermoeden van fraude kan op verschillende manieren ontstaan. Misschien heeft een docent gezien dat je tijdens een tentamen ongeoorloofde hulpmiddelen gebruikte. Misschien lijkt je ingeleverde werk sterk op een andere tekst of zijn er vragen ontstaan over het gebruik van AI bij je opdracht.
Ook een plagiaatcontrole met software zoals Turnitin kan aanleiding geven tot nader onderzoek. Een hoog overeenkomstpercentage betekent alleen niet automatisch dat je plagiaat hebt gepleegd. De gevonden overeenkomsten moeten worden beoordeeld in de context van je werk en de regels van je opleiding.
Wanneer een docent of examinator mogelijke fraude meldt, kan de examencommissie de zaak onderzoeken. De commissie beoordeelt of de regels voor tentamens en examens zijn overtreden en welke eventuele maatregelen passend zijn.
Wil je weten welke andere taken deze commissie heeft? Lees dan ook wat de examencommissie doet en welke beslissingen zij over jou kan nemen.
Hoe verloopt de procedure na een vermoeden van fraude?
De precieze procedure verschilt per onderwijsinstelling. De regels staan doorgaans in de onderwijs- en examenregeling (OER) en de regels en richtlijnen van de examencommissie. Meestal verloopt het proces ongeveer als volgt.
1. Een docent meldt het vermoeden van fraude
De procedure begint wanneer een docent, examinator of surveillant een mogelijke overtreding signaleert.
Dat kan bijvoorbeeld gaan om ongeoorloofde samenwerking tijdens een tentamen, het overnemen van teksten zonder correcte bronvermelding of het gebruik van hulpmiddelen die niet waren toegestaan.
Het vermoeden wordt bij de examencommissie gemeld. Daarbij kunnen documenten worden aangeleverd, zoals een verslag van de docent, een plagiaatrapport of relevante tentameninformatie.
2. Je ontvangt bericht van de examencommissie
De examencommissie kan je vervolgens uitnodigen om op de beschuldiging te reageren.
In de uitnodiging staat doorgaans waar het onderzoek over gaat en wanneer je jouw toelichting kunt geven. Soms gebeurt dat tijdens een fysieke hoorzitting, terwijl je bij andere instellingen ook schriftelijk kunt reageren.
Controleer goed wat er precies in de uitnodiging staat. Is de beschuldiging niet duidelijk of mis je belangrijke documenten? Vraag dan om verduidelijking voordat je inhoudelijk reageert.
3. Je krijgt de gelegenheid om jouw verhaal te vertellen
Tijdens de hoorzitting kun je uitleggen wat er volgens jou is gebeurd en reageren op de informatie die de examencommissie heeft ontvangen.
Je kunt bijvoorbeeld toelichten hoe je een opdracht hebt gemaakt, welke bronnen je hebt gebruikt of waarom je vindt dat bepaalde overeenkomsten geen plagiaat opleveren.
De examencommissie kan aanvullende vragen stellen om de situatie beter te begrijpen.
4. De examencommissie neemt een beslissing
Na het onderzoek en jouw eventuele toelichting beoordeelt de examencommissie of er sprake is geweest van fraude of plagiaat.
Daarbij moet ze rekening houden met de toepasselijke regels, de feiten en de omstandigheden van de zaak.
Je ontvangt doorgaans een schriftelijk besluit waarin staat wat de commissie heeft vastgesteld en welke gevolgen daaraan worden verbonden.
Wat zijn je rechten tijdens een hoorzitting bij fraude?
Een hoorzitting is bedoeld om de situatie zorgvuldig te beoordelen. Daarbij is het belangrijk dat je weet waarop de beschuldiging is gebaseerd en hoe je daarop kunt reageren.
Afhankelijk van de regels en de omstandigheden van je zaak kun je onder andere:
Vragen welke concrete gedraging als fraude wordt aangemerkt en op welke regels de beschuldiging is gebaseerd.
Verzoeken om relevante documenten, zoals een fraudemelding of plagiaatrapport, zodat je weet waarop je moet reageren.
Jouw kant van het verhaal toelichten en documenten aanleveren die je standpunt ondersteunen.
Informeren naar de mogelijkheid om iemand mee te nemen of juridische ondersteuning te krijgen.
Kun je niet aanwezig zijn op de voorgestelde datum? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de examencommissie en vraag welke mogelijkheden er zijn om de afspraak te verplaatsen of schriftelijk te reageren.
Belangrijk: niet verschijnen betekent niet automatisch dat de procedure stopt. De examencommissie kan, afhankelijk van de toepasselijke regels, ook zonder jouw mondelinge toelichting een beslissing nemen.
Hoe kun je je voorbereiden op de hoorzitting?
Een goede voorbereiding helpt je om duidelijk uit te leggen wat er is gebeurd en om geen belangrijke informatie te vergeten.
Bekijk de beschuldiging en de regels van je opleiding
Controleer eerst waarvan je precies wordt beschuldigd. Gaat het om plagiaat, ongeoorloofde samenwerking, AI-gebruik of een andere overtreding?
Zoek vervolgens de relevante bepalingen op in de OER en de regels en richtlijnen van de examencommissie.
Verzamel documenten die jouw verhaal ondersteunen
Denk aan eerdere versies van je opdracht, gebruikte bronnen, e-mailwisselingen, notities of documenten die laten zien hoe je tot je werk bent gekomen.
Word je bijvoorbeeld beschuldigd van het gebruik van AI voor een scriptie die je zelf hebt geschreven? Dan kunnen conceptversies en aantekeningen helpen om je werkwijze inzichtelijk te maken.
Zet voor jezelf op papier wat er is gebeurd
Maak een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen. Beschrijf wat je hebt gedaan, welke afspraken of instructies je hebt gekregen en op welke punten je het niet eens bent met de beschuldiging.
Probeer onderscheid te maken tussen wat je zeker weet en wat je niet meer precies kunt herinneren.
Vraag indien nodig juridisch advies
Een beschuldiging van fraude kan flinke gevolgen hebben voor je studie. Zeker als je een tentamen dreigt te verliezen of langdurig wordt uitgesloten van toetsen, kan het verstandig zijn om vooraf juridisch advies in te winnen.
Een advocaat die gespecialiseerd is in onderwijsrecht kan beoordelen welke regels gelden en hoe je je het beste op het gesprek kunt voorbereiden.
Wat gebeurt er tijdens de hoorzitting?
Tijdens de hoorzitting bespreekt de examencommissie het vermoeden van fraude en de informatie die daarover is verzameld. Meestal krijg je eerst te horen waarom je bent uitgenodigd. Vervolgens stelt de commissie vragen en krijg jij de gelegenheid om jouw kant van het verhaal te vertellen. De vragen kunnen bijvoorbeeld gaan over:
Hoe je jouw opdracht of tentamen hebt gemaakt.
Welke bronnen of hulpmiddelen je hebt gebruikt.
Hoe bepaalde overeenkomsten met andere teksten zijn ontstaan.
Welke instructies je vooraf hebt gekregen.
Waarom je vindt dat er geen sprake is van fraude, als je de beschuldiging betwist.
Probeer zo concreet mogelijk te antwoorden. Herken je bepaalde feiten niet of weet je iets niet meer precies? Geef dat dan aan. Je hoeft geen verklaring te verzinnen of een beschuldiging te erkennen waar je het niet mee eens bent.
Is een vraag onduidelijk? Vraag gerust om uitleg voordat je antwoord geeft.
Het gesprek is ook een gelegenheid om eventuele misverstanden recht te zetten. De examencommissie moet uiteindelijk beoordelen of er voldoende grond is om fraude vast te stellen.
Wat zijn de mogelijke gevolgen na een hoorzitting?
Na de hoorzitting kan de examencommissie tot verschillende conclusies komen.
De examencommissie stelt geen fraude vast
Als er onvoldoende grond is om fraude vast te stellen, kan de commissie besluiten dat er geen fraudemaatregel wordt opgelegd.
Afhankelijk van de situatie kan je werk dan alsnog regulier worden beoordeeld of kan een eerder aangehouden beoordeling worden afgerond.
De examencommissie stelt wel fraude vast
Als de commissie vindt dat je de examenregels hebt overtreden, kunnen er maatregelen volgen. Afhankelijk van de toepasselijke regels en de ernst van de overtreding kan het bijvoorbeeld gaan om:
Het ongeldig verklaren van een tentamen of opdracht.
Het uitsluiten van een of meer tentamens of examens.
In ernstige gevallen een voorstel aan het instellingsbestuur om je inschrijving definitief te beëindigen.
In het hoger onderwijs kan de examencommissie bij fraude het recht ontnemen om bepaalde tentamens of examens af te leggen, voor een periode van maximaal één jaar. Bij ernstige fraude kan het instellingsbestuur op voorstel van de examencommissie besluiten de inschrijving definitief te beëindigen.
Niet iedere fraudezaak leidt tot dezelfde maatregel. De toepasselijke regels en de omstandigheden van het geval zijn bepalend.
Lees ook welke gevolgen examenfraude kan hebben.
Niet eens met het besluit van de examencommissie?
Heeft de examencommissie besloten dat je fraude hebt gepleegd, terwijl je vindt dat de beschuldiging onterecht is? Misschien ben je het wel eens met een deel van de feiten, maar vind je de opgelegde maatregel te zwaar. In het hoger onderwijs kun je tegen een fraudebesluit van de examencommissie doorgaans in beroep gaan bij het College van Beroep voor de Examens (CBE).
Let op de termijn: je hebt hiervoor in beginsel zes weken vanaf de bekendmaking van het besluit. Controleer de beroepsinformatie bij je beslissing en wacht niet te lang.
Het CBE kan beoordelen of de examencommissie de juiste regels heeft toegepast, zorgvuldig onderzoek heeft gedaan en haar beslissing voldoende heeft onderbouwd. Een hoorzitting bij het CBE is iets anders dan de oorspronkelijke hoorzitting bij de examencommissie. Bij het CBE gaat het om jouw beroep tegen een genomen beslissing.
→ Lees meer over in beroep gaan bij het College van Beroep voor de Examens.
Veelgestelde vragen over een hoorzitting bij fraude
Moet ik aanwezig zijn bij de hoorzitting?
Je kunt ervoor kiezen geen mondelinge toelichting te geven, maar dat betekent niet dat de examencommissie geen beslissing mag nemen. Controleer de procedure van je opleiding en vraag bij verhindering tijdig naar de mogelijkheden om schriftelijk te reageren of een andere datum af te spreken.
Mag ik iemand meenemen naar de examencommissie?
De mogelijkheden voor ondersteuning of vertegenwoordiging staan in de regels van je onderwijsinstelling. Wil je een advocaat, vertrouwenspersoon of iemand anders meenemen? Informeer dan vooraf wat is toegestaan en of je dit moet aanmelden.
Betekent een hoog plagiaatpercentage automatisch dat ik fraude heb gepleegd?
Nee. Een overeenkomstpercentage uit een plagiaatcontrole laat zien hoeveel tekst overeenkomt met andere bronnen. Het percentage bewijst op zichzelf niet dat je plagiaat hebt gepleegd. De inhoud en de omstandigheden moeten worden beoordeeld.
Kan ik in beroep als de examencommissie mij schuldig vindt aan fraude?
Ja, bij hbo- en wo-instellingen kun je tegen een fraudebesluit doorgaans in beroep gaan bij het CBE. Hiervoor geldt in beginsel een termijn van zes weken. Het is belangrijk om tijdig te handelen.
Hulp nodig bij een hoorzitting van de examencommissie?
Ben je beschuldigd van fraude of plagiaat en moet je binnenkort voor de examencommissie verschijnen? Dan kan het lastig zijn om te bepalen hoe je moet reageren en welke informatie belangrijk is.
De Studentenadvocaat helpt studenten bij juridische problemen met hun onderwijsinstelling. We kunnen met je meekijken naar de beschuldiging, de toepasselijke regels en de mogelijkheden om jouw standpunt goed naar voren te brengen.
Heb je een uitnodiging of besluit ontvangen? Stuur ons je vraag in je eigen woorden. Dan kijken we hoe we je verder kunnen helpen.
