Ben je het niet eens met een beslissing van je hogeschool of universiteit? Misschien is je verzoek om een extra herkansing afgewezen, heb je een negatief bindend studieadvies gekregen of ben je volgens de examencommissie schuldig aan fraude. Dan kun je in veel gevallen in beroep gaan bij het College van Beroep voor de Examens (CBE).
Maar hoe werkt dat precies? Hoeveel tijd heb je om beroep in te stellen, wat moet er in je beroepschrift staan en wat gebeurt er tijdens een hoorzitting? We leggen stap voor stap uit hoe de procedure werkt en waar je op moet letten.
Wat is het College van Beroep voor de Examens (CBE)?
Het College van Beroep voor de Examens (CBE) is een onafhankelijk beroepsorgaan binnen een hogeschool of universiteit. Je kunt hier terecht als je het niet eens bent met bepaalde beslissingen van je opleiding, bijvoorbeeld over tentamens, vrijstellingen of examenfraude.
Het CBE onderzoekt of een beslissing volgens de geldende regels is genomen. Daarbij kijkt het onder andere of de juiste procedure is gevolgd, of belangrijke omstandigheden zijn meegewogen en of de beslissing juridisch houdbaar is.
Het CBE beoordeelt je tentamen of scriptie niet zelf opnieuw. Het kan een onjuiste beslissing wel vernietigen, zodat er opnieuw naar je zaak moet worden gekeken.
Wil je eerst weten welke besluiten de examencommissie mag nemen? Lees dan wat de examencommissie doet en welke rechten je hebt.
Waartegen kun je in beroep gaan bij het CBE?
Niet iedere beslissing van je opleiding kun je bij het CBE aanvechten. Het CBE behandelt onder andere beroepen tegen beslissingen van examencommissies en examinatoren en bepaalde andere onderwijsbesluiten.
Je kunt bijvoorbeeld in beroep gaan bij:
Een negatief bindend studieadvies (BSA). Je moet stoppen met je opleiding, maar vindt dat je persoonlijke omstandigheden onvoldoende zijn meegewogen. Lees ook hoe je in beroep gaat tegen een negatief BSA.
Een afgewezen vrijstelling. Je hebt eerder een vergelijkbaar vak afgerond, maar je verzoek om vrijstelling wordt afgewezen.
Een geweigerde herkansing. Je hebt om een extra tentamenkans gevraagd, bijvoorbeeld vanwege bijzondere omstandigheden, maar krijgt geen toestemming.
Een tentamen- of scriptiebeoordeling. Je vindt dat een beoordeling niet volgens de juiste regels tot stand is gekomen.
Een maatregel wegens fraude of plagiaat. De examencommissie heeft fraude vastgesteld en een maatregel opgelegd waar je het niet mee eens bent.
Een beslissing over je afstuderen. Je voldoet volgens jou aan de diplomavoorwaarden, maar de examencommissie komt tot een andere conclusie.
Bepaalde toelatingsbeslissingen. Bijvoorbeeld een beslissing over toelating tot een masteropleiding.
Welke beroepsmogelijkheden precies gelden, hangt af van het soort beslissing en de wettelijke regels.
Let op: een klacht over het gedrag van een docent of een geschil over collegegeld valt doorgaans niet onder het CBE. Daarvoor gelden andere procedures.
Hoeveel tijd heb je om in beroep te gaan bij het CBE?
Je hebt in beginsel zes weken om beroep in te stellen, gerekend vanaf de dag na de bekendmaking van de beslissing. Dat betekent dat je niet onbeperkt de tijd hebt om informatie te verzamelen of eerst uitgebreid met je opleiding te overleggen.
Bij een tentamencijfer kan de beroepstermijn bijvoorbeeld beginnen zodra het resultaat officieel in het studentensysteem is gepubliceerd.
Wil je eerst met je docent in gesprek of wacht je nog op een inzagemoment? Houd er dan rekening mee dat de beroepstermijn ondertussen gewoon doorloopt.
Wat als je nog niet alle argumenten hebt verzameld?
Dreigt de termijn te verlopen, maar heb je nog niet alle documenten of argumenten compleet? Dan kun je in bepaalde gevallen een voorlopig beroepschrift indienen. Dit wordt ook wel pro-formaberoep genoemd. Daarin geef je aan tegen welke beslissing je in beroep gaat. Je vraagt vervolgens om gelegenheid om de redenen voor je beroep later aan te vullen.
Het CBE kan daarvoor een aanvullende termijn geven. Controleer wel hoe dit bij jouw onderwijsinstelling is geregeld.
Wacht niet tot je alle documenten hebt verzameld als daardoor de beroepstermijn dreigt te verlopen.
Hoe dien je beroep in bij het CBE?
Een beroep instellen doe je door een beroepschrift in te dienen bij het College van Beroep voor de Examens van jouw hogeschool of universiteit.
In het beroepschrift leg je uit tegen welke beslissing je in beroep gaat en waarom je vindt dat die beslissing onjuist is.
Stap 1. Controleer de beslissing
Lees de brief of e-mail van je onderwijsinstelling goed door. Kijk wie de beslissing heeft genomen, wanneer deze bekend is gemaakt en welke beroepsmogelijkheden worden genoemd.
Controleer ook de onderwijs- en examenregeling (OER), het examenreglement en eventuele aanvullende regels die voor jouw opleiding gelden.
Stap 2. Bepaal waarom je het niet eens bent met het besluit
Dat je een beslissing vervelend of oneerlijk vindt, is op zichzelf niet voldoende om een beroep te laten slagen. Je moet kunnen uitleggen wat er volgens jou niet klopt.
Misschien heeft de examencommissie belangrijke informatie over het hoofd gezien. Misschien is een regel verkeerd toegepast of is onvoldoende uitgelegd waarom jouw verzoek is afgewezen.
Probeer zo concreet mogelijk aan te geven welke feiten, omstandigheden of regels belangrijk zijn voor jouw zaak.
Stap 3. Schrijf je beroepschrift
Zorg dat je beroepschrift in ieder geval de volgende informatie bevat:
Je naam, adres en contactgegevens.
De datum waarop je het beroepschrift indient.
Een duidelijke omschrijving van de beslissing waartegen je in beroep gaat.
De redenen waarom je het niet eens bent met die beslissing.
Je handtekening.
Voeg daarnaast een kopie van het besluit toe en eventuele documenten die jouw standpunt ondersteunen.
Denk bijvoorbeeld aan een medische verklaring bij bijzondere omstandigheden, eerdere e-mailwisselingen of informatie over de beoordeling van je tentamen.
Je hoeft niet iedere juridische bepaling uit je hoofd te kennen. Wel is het belangrijk dat duidelijk wordt wat er volgens jou mis is gegaan.
Stap 4. Dien je beroep op tijd in
Hoe je het beroepschrift moet indienen, verschilt per onderwijsinstelling. Vaak gebeurt dit via een digitaal loket of een speciaal formulier. Controleer de instructies bij je beslissing of op de website van je hogeschool of universiteit. Bewaar altijd een kopie van je beroepschrift en de bevestiging dat het is ontvangen.
Wat gebeurt er nadat je beroep hebt ingediend?
Nadat je beroepschrift is ontvangen, volgt doorgaans eerst een poging om het geschil onderling op te lossen. Als dat niet lukt, behandelt het CBE je beroep inhoudelijk.
1. Eerst wordt gekeken of een minnelijke schikking mogelijk is
Voordat het CBE inhoudelijk over je beroep beslist, wordt meestal onderzocht of jij en het orgaan dat de beslissing heeft genomen samen tot een oplossing kunnen komen. Dit heet een minnelijke schikking.
Het CBE stuurt je beroepschrift door naar het betrokken orgaan, bijvoorbeeld de examencommissie. Die krijgt de gelegenheid om opnieuw naar de situatie te kijken en met jou te overleggen.
Misschien blijkt dat belangrijke informatie ontbreekt of dat er een misverstand is ontstaan. Het kan ook zijn dat de examencommissie bij haar oorspronkelijke beslissing blijft.
Een minnelijk schikkingsgesprek betekent niet dat je automatisch een nieuw aanbod of een andere beslissing krijgt.
Komen jullie wel tot een oplossing? Dan kan je beroep worden ingetrokken. Zorg dat duidelijk en schriftelijk is vastgelegd wat er is afgesproken voordat je dat doet.
2. Geen oplossing? Dan volgt de behandeling door het CBE
Lukt het niet om onderling tot een oplossing te komen? Dan gaat de formele beroepsprocedure verder.
Het betrokken orgaan kan een verweerschrift indienen waarin wordt uitgelegd waarom de oorspronkelijke beslissing volgens dat orgaan juist is. Vervolgens kun je worden uitgenodigd voor een hoorzitting bij het CBE.
Hoe verloopt een hoorzitting bij het CBE?
Tijdens een hoorzitting krijgen jij en het betrokken orgaan de gelegenheid om jullie standpunten toe te lichten. Het CBE kan vragen stellen over de beslissing, de gevolgde procedure en de argumenten die je in je beroepschrift hebt genoemd.
Je hoeft niet je volledige beroepschrift opnieuw voor te lezen. Het is vooral belangrijk dat je duidelijk kunt uitleggen waarom je vindt dat de beslissing niet in stand kan blijven.
Hoe bereid je je voor op de hoorzitting?
Lees je beroepschrift nog eens door en bepaal welke punten voor jouw zaak het belangrijkst zijn. Zorg dat je de relevante documenten bij de hand hebt en bedenk welke vragen het CBE mogelijk kan stellen.
Gaat het bijvoorbeeld om een geweigerde extra herkansing? Dan kunnen je persoonlijke omstandigheden, de regels voor extra tentamenkansen en de motivering van de afwijzing aan bod komen.
Bij een beroep tegen een fraudemaatregel kan het CBE vragen stellen over het onderzoek van de examencommissie en de informatie waarop de beslissing is gebaseerd.
Mag je iemand meenemen naar het CBE?
Je hoeft de procedure niet per se alleen te voeren. Je kunt je laten bijstaan of vertegenwoordigen, bijvoorbeeld door een advocaat die gespecialiseerd is in onderwijsrecht.
Controleer vooraf welke regels jouw onderwijsinstelling hanteert voor het aanmelden van een gemachtigde of begeleider.
Let op: een hoorzitting bij het CBE is niet hetzelfde als een hoorzitting bij de examencommissie wegens fraude. Bij het CBE gaat het om een beroep tegen een beslissing die al is genomen.
Wat is de uitspraak van het CBE?
Na de behandeling neemt het CBE een beslissing over je beroep.
Volgens de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek moet het CBE in beginsel binnen tien weken na afloop van de beroepstermijn uitspraak doen.
Dit betekent niet dat je automatisch tien weken na jouw hoorzitting een beslissing krijgt. De berekening begint bij het einde van de termijn om beroep in te stellen.
Het CBE kan onder andere tot de volgende uitkomsten komen:
Je beroep is ongegrond
Het CBE vindt dat de bestreden beslissing juridisch in stand kan blijven. De oorspronkelijke beslissing blijft dan gelden.
Je beroep is gegrond
Het CBE vindt dat de beslissing geheel of gedeeltelijk moet worden vernietigd. In dat geval moet het bevoegde orgaan zo nodig opnieuw beslissen, rekening houdend met de uitspraak van het CBE.
Het CBE kan onder bepaalde voorwaarden ook bepalen dat een tentamen of examen opnieuw wordt afgenomen.
Belangrijk: een gegrond beroep betekent niet automatisch dat je alsnog een voldoende, vrijstelling of herkansing krijgt. De precieze gevolgen hangen af van de uitspraak.
Je beroep is niet-ontvankelijk
Het CBE komt niet toe aan een inhoudelijke beoordeling, bijvoorbeeld omdat je beroepschrift te laat is ingediend en daar geen geldige reden voor bestaat.
Kun je een spoedprocedure aanvragen bij het CBE?
Soms kun je niet wachten op de definitieve uitspraak. Stel dat je vanwege een fraudemaatregel niet mag deelnemen aan een tentamen dat volgende week plaatsvindt. Als je dat tentamen mist, loop je mogelijk aanzienlijke studievertraging op. In zo'n situatie kun je bij het CBE vragen om een voorlopige voorziening.
Dit is een tijdelijke maatregel die de voorzitter van het CBE bij voldoende spoed kan treffen terwijl je beroepsprocedure nog loopt. Je moet goed uitleggen waarom er sprake is van spoed en wat er gebeurt als er niet snel een beslissing komt.
Een voorlopige voorziening wordt niet automatisch toegewezen. Bovendien zegt een tijdelijke maatregel nog niets definitiefs over de uitkomst van je beroep.
→ Lees ook: Wanneer kun je een voorlopige voorziening aanvragen?
Niet eens met de uitspraak van het CBE?
Heeft het CBE je beroep afgewezen en ben je het niet eens met de uitspraak? Dan kun je in bepaalde gevallen beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Sinds 1 januari 2023 behandelt de Raad van State de studentenzaken die voorheen bij het College van Beroep voor het Hoger Onderwijs (CBHO) terechtkwamen.
Voor beroep tegen een uitspraak van het CBE geldt in beginsel opnieuw een termijn van zes weken.
Bij de Raad van State betaal je griffierecht. Ook gelden er beperkingen: de Afdeling bestuursrechtspraak behandelt studentenzaken van bekostigde onderwijsinstellingen, niet van niet-bekostigde instellingen.
→ Lees ook: Wat is het verschil tussen de examencommissie, het CBE en de Raad van State?
Hulp nodig bij beroep bij het CBE?
Een beroepsprocedure kan grote gevolgen hebben voor je studie. Zeker als je een negatief BSA hebt gekregen, een belangrijk tentamen niet mag maken of een maatregel wegens fraude is opgelegd.
De Studentenadvocaat helpt studenten bij juridische conflicten met hun hogeschool of universiteit. We kunnen beoordelen welke mogelijkheden je hebt, je helpen bij het opstellen van een beroepschrift en je ondersteunen tijdens de procedure.
Heb je een beslissing gekregen waar je het niet mee eens bent? Stuur ons je vraag in je eigen woorden. Dan kijken we welke stappen je kunt zetten.
Veelgestelde vragen over het CBE (College van Beroep voor de Examens)
-
Een advocaat is niet verplicht. Je kunt zelf een beroepschrift indienen en je standpunt toelichten. Juridische ondersteuning kan wel verstandig zijn, bijvoorbeeld bij een fraudemaatregel, een negatief BSA of een ingewikkelde procedure.
-
Een te laat ingediend beroep wordt in beginsel niet inhoudelijk behandeld. Alleen onder bepaalde omstandigheden kan een termijnoverschrijding verschoonbaar zijn. Dat wordt per situatie beoordeeld. Neem daarom zo snel mogelijk actie als je ontdekt dat de termijn mogelijk is verstreken.
-
In het mbo bestaat een andere beroepsprocedure. Daar kun je bij bepaalde examenbesluiten terecht bij de Commissie van Beroep voor de Examens. Voor deze procedures geldt doorgaans een termijn van twee weken. De regels zijn dus niet hetzelfde als bij het CBE in het hoger onderwijs.
-
Het CBE beoordeelt je tentamen of scriptie niet zelf opnieuw. Het kan wel onderzoeken of de beslissing van de examinator volgens de regels tot stand is gekomen. Als je beroep gegrond is, kan het CBE de beslissing vernietigen en bepalen dat er opnieuw moet worden beslist of beoordeeld volgens de uitspraak.
-
Nee, voor een beroepsprocedure bij het CBE betaal je geen griffierecht. Als je juridische hulp inschakelt, kunnen daar wel kosten aan verbonden zijn. Vraag daarom vooraf naar de mogelijkheden en eventuele kosten.
