Je levert je scriptie of verslag in en krijgt vervolgens te horen dat Turnitin een hoge score heeft gevonden. Betekent dat dat je plagiaat hebt gepleegd? Niet automatisch. Wat er met zo'n score gebeurt, hangt onder andere af van het rapport, de regels van jouw opleiding en wat er daadwerkelijk in je werk is aangetroffen.
Veel Nederlandse hogescholen en universiteiten gebruiken Turnitin om overeenkomsten tussen teksten op te sporen. Sommige instellingen beschikken daarnaast over software die mogelijk AI-gebruik probeert te herkennen. Maar een overeenkomst in je tekst en een verdenking van ongeoorloofd AI-gebruik zijn twee verschillende dingen.
Bovendien verschilt de manier waarop instellingen met deze controles omgaan. We leggen uit hoe verschillende Nederlandse hogescholen en universiteiten Turnitin gebruiken, wat er kan gebeuren bij een hoge score en welke rechten je hebt als je van fraude of plagiaat wordt verdacht.
Wat is het verschil tussen een Turnitin-score en een AI-score?
Turnitin kan ingeleverde teksten vergelijken met bestaande publicaties, internetbronnen en eerder ingeleverd studentenwerk. Het resultaat is een Similarity Report: een rapport dat laat zien welke delen van je tekst overeenkomen met andere bronnen.
Een similarityscore van bijvoorbeeld 35% betekent niet dat 35% van je werk plagiaat is. Het betekent dat Turnitin overeenkomsten heeft gevonden. Daar kunnen ook correct geciteerde passages, een literatuurlijst of gebruikelijke formuleringen tussen zitten.
Er bestaat dan ook geen algemeen percentage waaronder je automatisch veilig zit. De docent moet de overeenkomsten inhoudelijk beoordelen.
Daarnaast beschikt Turnitin over AI-detectiefuncties. Die proberen te bepalen welke tekst mogelijk met generatieve AI is geschreven. Deze AI-score is iets anders dan de similarityscore en kan fouten bevatten.
Een hoge AI-score betekent dus evenmin automatisch dat je fraude hebt gepleegd. Zelfs Turnitin waarschuwt dat de eigen AI-detectie niet als enige basis voor maatregelen tegen studenten mag worden gebruikt.
Hoe gebruiken Nederlandse hogescholen en universiteiten Turnitin en AI-detectie?
Niet iedere instelling gebruikt dezelfde software, dezelfde functies of dezelfde regels. Er kan zelfs verschil bestaan tussen opleidingen en afzonderlijke vakken binnen één universiteit.
Daarom is het belangrijk om te weten wat jouw instelling daadwerkelijk heeft vastgelegd. Hieronder staan enkele voorbeelden uit de officiële informatie van Nederlandse onderwijsinstellingen.
Universiteit Utrecht: AI-detectiescores zijn geen officieel bewijs
De Universiteit Utrecht waarschuwt in haar onderwijsmateriaal voor de beperkte betrouwbaarheid van AI-detectors. Volgens de universiteit kunnen deze systemen ten onrechte menselijke teksten als AI-gegenereerd aanwijzen, maar ook AI-teksten missen.
De universiteit stelt daarom dat de huidige detectoren niet als officieel bewijsmateriaal kunnen worden gebruikt.
Dat betekent niet dat docenten een vermoeden van ongeoorloofd AI-gebruik moeten negeren. Zij kunnen bijvoorbeeld vragen stellen over de inhoud van een opdracht of het schrijfproces. Een vermoeden moet alleen wel zorgvuldig worden onderzocht.
Wat betekent dit voor jou? Word je bij de Universiteit Utrecht verdacht van ongeoorloofd AI-gebruik, dan is het belangrijk om te achterhalen waarop die verdenking precies berust. Een AI-score op zichzelf is volgens de eigen richtlijnen geen officieel bewijs.
Bron: Universiteit Utrecht – AI in het onderwijs: aandachtspunten.
Universiteit Leiden: Turnitin voor overeenkomsten, terughoudendheid met AI-detectie
Universiteit Leiden gebruikt Turnitin binnen Brightspace voor het controleren van ingeleverd werk op tekstovereenkomsten. Die controle staat niet automatisch bij iedere opdracht aan: een docent moet de functie inschakelen.
De onderwijsrichtlijnen van de Faculteit Geesteswetenschappen maken bovendien duidelijk dat Turnitin niet geschikt is om vast te stellen of een tekst door generatieve AI is geschreven. De faculteit waarschuwt ook voor de beperkte betrouwbaarheid van andere AI-detectietools.
Bij de Faculteit Geesteswetenschappen geldt daarnaast als uitgangspunt dat generatieve AI bij te beoordelen opdrachten niet is toegestaan, tenzij een docent anders bepaalt.
Wat betekent dit voor jou? Controleer niet alleen het plagiaatrapport, maar ook de instructies die voor jouw specifieke vak en faculteit gelden. Toegestaan AI-gebruik bij het ene vak betekent niet automatisch dat je dezelfde hulpmiddelen bij een ander vak mag gebruiken.
Bron: Universiteit Leiden – Fraude en plagiaat.
Rijksuniversiteit Groningen: duidelijke regels over AI-gebruik en bewijs
De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) heeft tien basisregels opgesteld voor het gebruik van AI in het onderwijs.
Daarin maakt de universiteit onderscheid tussen AI als hulpmiddel en het laten genereren van inhoud die onderdeel wordt van je eigen werk. Voor bepaalde vormen van AI-gebruik moet je onder andere de naam en versie van de tool vermelden, samen met het doel en de manier waarop je deze hebt gebruikt.
Opleidingen mogen aanvullende regels stellen. Die moeten vooraf duidelijk aan studenten worden gecommuniceerd.
Ook over AI-detectie is de RUG expliciet: scores van AI-detectietools mogen volgens de basisregels niet worden gebruikt als bewijs dat een student fraude heeft gepleegd. De examencommissie moet per geval beoordelen of sprake is van fraude.
Wat betekent dit voor jou? Een AI-vermelding kan belangrijk zijn, maar alleen vermelden dat je ChatGPT hebt gebruikt maakt dat gebruik niet automatisch toegestaan. De regels van je opleiding en de concrete opdracht blijven bepalend.
Bron: Rijksuniversiteit Groningen – Basisregels AI in het onderwijs.
Universiteit van Amsterdam: plagiaatcontrole met Turnitin Similarity
De Universiteit van Amsterdam (UvA) gebruikt Turnitin Similarity via Canvas. Docenten kunnen de software inschakelen om ingeleverde opdrachten te vergelijken met bestaande publicaties, internetbronnen en eerder ingeleverd werk.
Het rapport laat zien waar tekstovereenkomsten zijn gevonden. Volgens de eigen instructies van de UvA moeten docenten deze uitkomsten beoordelen en niet te snel conclusies trekken.
Het gebruik van Turnitin Similarity zegt op zichzelf niets over de inzet of betrouwbaarheid van een aparte AI-detector.
Wat betekent dit voor jou? Controleer welke passages in het rapport zijn gemarkeerd en waarom. Een overeenkomst met bestaand werk is nog geen definitieve vaststelling van plagiaat.
Bron: UvA – Plagiaatsoftware.
Radboud Universiteit: Turnitin via Brightspace
Ook Radboud Universiteit gebruikt Turnitin voor plagiaatcontrole. De software is gekoppeld aan Brightspace en docenten kunnen de controle per opdracht inschakelen.
Radboud geeft daarnaast uitleg over de omgang met privacygevoelige gegevens in ingeleverd studentenwerk. De inhoud van documenten kan worden gebruikt om overeenkomsten met ander ingeleverd werk te vinden, maar toegang tot die inhoud is aan voorwaarden gebonden.
Wat betekent dit voor jou? Kijk eerst welk rapport is gebruikt en welke passages volgens de docent problematisch zijn. De software helpt bij het vinden van overeenkomsten, maar de beoordeling van eventuele fraude vraagt om meer dan alleen een percentage.
Bron: Radboud Universiteit – Op plagiaat controleren met Turnitin.
Maastricht University: Turnitin Originality en AI-detectie
Maastricht University biedt docenten Turnitin Originality aan. Daarmee kunnen zij zowel tekstovereenkomsten controleren als gebruikmaken van een afzonderlijke AI-detectiefunctie.
Dit laat zien waarom het onderscheid tussen beide soorten scores belangrijk is. De ene functie zoekt overeenkomsten met bestaande bronnen, terwijl de andere probeert mogelijke AI-gegenereerde tekst te herkennen.
De beschikbaarheid van een AI-detectiefunctie betekent echter niet dat iedere opdracht daarop wordt gecontroleerd of dat een uitkomst zelfstandig fraude bewijst.
Wat betekent dit voor jou? Vraag bij een verdenking altijd om duidelijkheid over de gebruikte controle. Gaat het om letterlijke overeenkomsten met bestaande bronnen, of om een AI-detectiescore? Dat zijn twee verschillende vragen.
Bron: Maastricht University – Turnitin Originality.
Hogeschool Rotterdam: Turnitin gekoppeld aan Brightspace
Ook in het hbo wordt Turnitin gebruikt. Hogeschool Rotterdam vermeldt bijvoorbeeld dat de opdrachtenfunctie van Brightspace met Turnitin kan worden gekoppeld, zodat docenten ingeleverd werk op tekstovereenkomsten kunnen controleren.
Hoe vervolgens met een mogelijke overtreding wordt omgegaan, hangt af van de toepasselijke onderwijs- en examenregels en de procedure binnen de opleiding.
Wat betekent dit voor jou? Een controle via Brightspace is niet automatisch een fraudebeslissing. Controleer welke regels voor jouw opleiding gelden en wie bevoegd is om over een mogelijke overtreding te beslissen.
Bron: Hogeschool Rotterdam – Brightspace-opdrachten.
Waar vind je de regels die voor jouw opleiding gelden?
Een universiteit of hogeschool kan algemene richtlijnen over AI en plagiaat publiceren, maar uiteindelijk moet je ook kijken naar de regels van jouw opleiding en de instructies voor de betreffende opdracht.
Daarbij zijn vooral drie documenten belangrijk.
De Onderwijs- en Examenregeling (OER)
Hierin staan onder andere regels over de opleiding en de toetsing. De OER vormt een belangrijk kader voor de wijze waarop toetsen en examens plaatsvinden.
De Regels en Richtlijnen van de examencommissie
Deze bevatten doorgaans nadere bepalingen over onder andere fraude, plagiaat, procedures en mogelijke maatregelen.
De studiehandleiding of opdrachtinstructies
Hierin kan staan welke hulpmiddelen je bij een bepaald vak mag gebruiken. Soms mag je ChatGPT inzetten om ideeën te verzamelen of je tekst te verbeteren, terwijl het genereren van een volledige opdracht verboden is. Ook kunnen er eisen gelden voor het vermelden van AI-gebruik.
Deze documenten moet je in samenhang bekijken. Een algemene AI-richtlijn van de universiteit vertelt niet altijd wat bij jouw specifieke opdracht is toegestaan.
Hoge Turnitin- of AI-score: wat gebeurt er dan?
Stel dat je een verslag hebt ingeleverd en vervolgens een e-mail ontvangt waarin staat dat er mogelijk sprake is van plagiaat of ongeoorloofd AI-gebruik. Wat betekent zo'n melding?
Stap 1: een score of opvallende overeenkomst
Een docent ziet bijvoorbeeld een hoog overeenkomstpercentage in Turnitin, passages die sterk lijken op bestaande bronnen of een melding van mogelijke AI-gegenereerde tekst.
Dat kan aanleiding zijn om het werk nader te bekijken. Het is op zichzelf nog geen formele vaststelling van fraude.
Stap 2: een vermoeden van fraude of plagiaat
Wanneer een docent denkt dat er daadwerkelijk een regel is overtreden, kan die het vermoeden volgens de toepasselijke procedure bij de examencommissie melden.
De instelling moet vervolgens onderzoeken wat er is gebeurd. Daarbij kunnen onder andere de opdrachtinstructies, het ingeleverde werk, het Turnitin-rapport, bronvermeldingen en verklaringen van de student een rol spelen.
Ook kan de student worden gevraagd om uit te leggen hoe de opdracht tot stand is gekomen.
Stap 3: beoordeling door de examencommissie
De examencommissie beoordeelt of op basis van de toepasselijke regels en de beschikbare feiten sprake is van fraude. Daarbij moet de voorgeschreven procedure worden gevolgd, waaronder de mogelijkheid voor de student om zijn of haar kant van het verhaal naar voren te brengen.
Pas na die beoordeling kan een formeel besluit volgen.
Dat onderscheid is belangrijk: een hoge score, een fraudeverdenking en een vastgestelde overtreding zijn niet hetzelfde.
Welke gevolgen kan een plagiaat- of fraudebeschuldiging hebben?
Als de examencommissie fraude of plagiaat vaststelt, kunnen maatregelen volgen. Welke maatregelen mogelijk en passend zijn, hangt af van de wet, de onderwijsregels en de specifieke omstandigheden. Mogelijke gevolgen zijn bijvoorbeeld het ongeldig verklaren van een opdracht of tentamen en tijdelijke uitsluiting van bepaalde tentamens of examens.
Binnen het hoger onderwijs kan een examencommissie op grond van artikel 7.12b van de WHW bij fraude uitsluiting van één of meer tentamens of examens opleggen voor maximaal één jaar. Bij ernstige fraude kan onder wettelijke voorwaarden ook beëindiging van de inschrijving aan de orde komen.
Dat betekent niet dat iedere overtreding automatisch zo zwaar wordt bestraft. De aard en ernst van de gedraging en de gevolgen van de maatregel moeten zorgvuldig worden beoordeeld.
Een fraudebesluit kan bovendien gevolgen hebben voor je studievoortgang. Daardoor kan bijvoorbeeld een herkansing vervallen of studievertraging ontstaan.
Ben je het niet eens met de beslissing? Dan kun je bij hbo- en wo-examengeschillen doorgaans binnen zes weken beroep instellen bij het College van Beroep voor de Examens (CBE). Controleer altijd de rechtsmiddelenverwijzing bij jouw besluit. Afhankelijk van de procedure kun je daarna naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Wat zegt de Raad van State over fraude en AI-gebruik?
Ook de rechter kijkt verder dan alleen de uitkomst van software. Op 12 augustus 2026 deed de Raad van State bijvoorbeeld uitspraak in twee verschillende zaken waarin ChatGPT en foutieve bronvermeldingen een rol speelden.
In de eerste zaak werd de fraudebeslissing vernietigd. Een student van de Rijksuniversiteit Groningen had ChatGPT gebruikt om zijn bestaande bronnenlijst te bewerken. Daarbij waren fouten ontstaan. De student kon met eerdere documenten en een gecorrigeerde bronnenlijst onderbouwen dat de gebruikte bronnen daadwerkelijk bestonden. Volgens de Raad van State was onvoldoende aangetoond dat sprake was van fraude in plaats van onzorgvuldigheid.
Het ging om ECLI:NL:RVS:2026:4744.
In de tweede zaak bleef de fraudebeslissing juist overeind. Een student van de Erasmus Universiteit Rotterdam had ChatGPT gebruikt om een bronnenlijst en verwijzingen op te stellen. Daarin stonden niet-bestaande of niet-gecontroleerde bronnen, waardoor de examinator de wetenschappelijke onderbouwing van het werk niet goed kon beoordelen. De Raad van State vond dat fraude voldoende was vastgesteld.
Dat was ECLI:NL:RVS:2026:4745.
Deze uitspraken laten zien waarom een individuele beoordeling noodzakelijk is. Het gaat niet alleen om de vraag of AI is gebruikt, maar ook om de geldende regels, wat de student daadwerkelijk heeft gedaan, welke gevolgen dat had voor de beoordeling en welk bewijs daarvoor beschikbaar is.
Beschuldigd van plagiaat of AI-fraude? De Studentenadvocaat kan helpen
Heb je een hoge Turnitin-score gekregen en word je daardoor verdacht van plagiaat of ongeoorloofd AI-gebruik? Dan is het belangrijk om te weten wat de instelling precies verwijt en waarop die beschuldiging is gebaseerd.
De Studentenadvocaat helpt studenten bij beschuldigingen van plagiaat, fraudeonderzoeken, gesprekken met examencommissies en onderwijsrechtelijke procedures. We kunnen onder andere helpen bij het beoordelen van de beschuldiging, het onderzoeken van je juridische mogelijkheden en het voorbereiden van een reactie of beroepsprocedure.
Leg je situatie aan ons voor via het contactformulier. Dan kunnen we bekijken welke juridische hulp in jouw geval mogelijk is.
Veelgestelde vragen over Turnitin en plagiaat
-
Nee. Een hoog percentage betekent alleen dat er veel overeenkomst is met andere teksten, maar niet per se dat je bewust gekopieerd hebt. Soms komt overlap door correcte citaten of gemeenschappelijke formuleringen. Pas als je tekstdelen zonder bronvermelding rechtstreeks zijn overgenomen, is er plagiaat. Elke overeenkomst moet door mensen worden beoordeeld.
-
Ja, meestal wel. Als je AI-gegenereerde teksten inlevert alsof ze van jou zijn, beschouwen scholen dat als plagiaat of fraude. Je levert immers werk in dat niet door jou is bedacht. Tenzij een docent expliciet aangeeft dat je AI mag gebruiken en je duidelijk vermeldt wat door AI is gedaan, kun je met ChatGPT-tekst in de problemen komen.
-
In de praktijk niet. Vrijwel alle opleidingen eisen dat je werk digitaal wordt ingeleverd en gecontroleerd. Je behoudt wel je auteursrechten. Onderwijsinstellingen hebben afspraken met Turnitin zodat jouw werk niet verder verspreid wordt. Weiger je toch, dan loop je het risico dat je opdracht als niet-ingeleverd wordt beschouwd. Heb je bezwaar (bijvoorbeeld om privacyredenen), bespreek dit dan tijdig met je docent of studieadviseur.
