BSA omlaag in 2026: geldt dat ook voor jou?

Er gaat iets veranderen voor nieuwe studenten in het hoger onderwijs vanaf het collegejaar 2026. Misschien heb je al gehoord over het bindend studieadvies (BSA) dat mogelijk omlaag gaat. Op dit moment moeten eerstejaars studenten vaak 45 studiepunten of meer halen om door te mogen. Er lag een voorstel om dit aantal te verlagen naar 30 punten in het eerste jaar. Maar wat betekent dit precies? En is deze verlaging van het BSA eigenlijk wel doorgevoerd, en geldt die voor jou? We zetten de feiten en laatste ontwikkelingen op een rij.

Wat is ook alweer een (N)BSA?

Het bindend studieadvies (BSA) is het besluit dat je aan het eind van je eerste jaar krijgt over of je door mag gaan met je opleiding. Het dient als check: zit je op de juiste plek? Haal je de benodigde studiepunten niet, dan krijg je een negatief bindend studieadvies (NBSA). Dat betekent dat je moet stoppen met die opleiding. Niet omdat je “niet goed genoeg” bent, maar omdat de opleiding mogelijk niet goed bij je past of je het tempo/niveau niet haalt. Een NBSA dwingt je als het ware om te heroverwegen: misschien is een andere studie geschikter voor jouw interesses en capaciteiten.

Het BSA heeft dus twee kanten. 

• Enerzijds beschermt het studenten tegen jaren verder studeren in een richting die wellicht niet geschikt is.

• Anderzijds kan het druk opleggen, want wie onder de norm blijft moet van de opleiding af. 

Tijdens je eerste jaar houdt de opleiding je studievoortgang in de gaten en krijg je meestal tussentijdse adviezen. Bijvoorbeeld in de vorm van een waarschuwing halverwege als je te weinig punten hebt. Uiteindelijk volgt aan het eind van jaar 1 het bindende advies: positief (je mag door) of negatief (je moet weg). Lees ook: Inschrijven studie na een negatief BSA? Dit zijn de opties

Wat was het plan voor het verlagen van het BSA?

Er is veel discussie geweest over de hoogte van de BSA-norm. In veel opleidingen lag de norm rond de 45 van de 60 studiepunten, soms zelfs alle 60. Toenmalig Minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf kondigde in 2023 aan dat hij de norm maximaal 30 studiepunten wil maken in het eerste jaar. 

→ Dat zou betekenen: als eerstejaars hoef je maar de helft van je punten te halen om door te mogen naar het tweede jaar. Ter compensatie zou dan gelden dat je tegen het einde van je tweede jaar wel 60 punten (een volledig eerste jaar) moet hebben behaald. Je spreidt de druk dus meer over twee jaar.

De gedachte hierachter was dat de overstap naar het hoger onderwijs vaak groot is. Eerstejaars hebben te maken met een nieuwe omgeving, op kamers gaan, nieuwe vrienden maken en leren studeren op een hoger niveau. Minister Dijkgraaf vond dat de prestatiedruk in dat eerste jaar omlaag kon: “Te veel druk werkt verlammend en kan leiden tot slechtere leerprestaties,” zei hij. Een BSA-norm van 30 punten zou studenten meer tijd geven om te wennen aan hun studie en leven, en zo een betere balans tussen welzijn en studie voortgang bieden.

Is het BSA nu definitief omlaag gegaan naar 30 punten?

Nee, het BSA is nog niet definitief omlaag gegaan naar 30 punten. Het is dus niet landelijk verplicht. Het kabinet-Rutte IV had inderdaad plannen voor een wetswijziging om het BSA te maximeren op 30 punten in het eerste jaar, maar die wetswijziging is niet doorgezet. In maart 2025 liet de nieuwe minister weten dat het huidige kabinet geen plannen heeft om de wettelijke BSA-regels aan te passen. Met andere woorden: er komt (voorlopig) geen landelijk voorschrift dat elke opleiding de norm van 30 studiepunten moet hanteren. Universiteiten en hogescholen mogen dus nog steeds zelf bepalen of ze een BSA hanteren en hoe hoog die norm is.

Update uit maart 2025: 

“De voorgenomen wetswijziging van het vorige kabinet om het BSA verplicht te maximeren op 30 studiepunten... wordt niet doorgezet.” 

Het bindend studieadvies blijft voor nu dus een instrument dat hoge scholen en universiteiten naar eigen inzicht kunnen gebruiken. Lees ook: Negatief BSA aan de HVA? Ons advies

Betekent dit dan dat er helemaal niets verandert in 2026? 

Betekent dit dat er niets verandert? Niet helemaal. Ook zonder landelijke verplichting zijn een aantal hogescholen uit zichzelf hun BSA-norm aan het verlagen of het BSA helemaal aan het afschaffen. Zo hebben onder andere Fontys, Avans, Zuyd Hogeschool, Hogeschool Rotterdam en de Hanzehogeschool aangekondigd het BSA te versoepelen of schrappen. Gezamenlijk zijn dat instellingen met zo’n 150.000 studenten, die nu meer lucht krijgen. Sommige opleidingen werken met een doorstroomnorm (hebben we ook een artikel over geschreven!), andere hanteren gewoon een lagere punteneis. Zie ook: Advocaat onderwijsrecht Rotterdam.

Aan de andere kant blijven veel universiteiten vooralsnog bij hun oude norm. 

• De Vrije Universiteit hanteert bijvoorbeeld in 2026 nog 42 punten voor bepaalde opleidingen.

• De Universiteit Leiden noemde het kabinetsvoorstel destijds “geen goed plan” omdat ze vrezen dat studenten dan later in hun studie uitvallen. 

Er is dus geen eenduidig beeld: of het verlaagde BSA voor jou geldt, hangt helemaal af van jouw hogeschool of universiteit. Informeer daarom bij je eigen opleiding wat de BSA-regels zijn voor jouw startjaar. Veel universiteiten en hogescholen communiceren dit op hun website of tijdens introductiedagen.

Waarom wilden ze het bindend studieadvies verlagen?

Even los van of het nu wettelijk verplicht is of niet, is het interessant om te weten waarom men het BSA omlaag wilde brengen. Zoals gezegd komt er in het eerste jaar veel op studenten af. 

De gedachte was: geef eerstejaars meer ruimte om fouten te maken en zich aan te passen. Uit onderzoeken bleek dat een hoge BSA-norm bij sommige studenten juist averechts werkt (tentamenangst, mentale druk). Door de lat op 30 punten te leggen, hoopte men de ergste druk van de ketel te halen. Studenten kunnen dan bijvoorbeeld een vak niet halen zonder meteen hun hele studie te verliezen. De overheid wil dat elke student de kans krijgt zijn of haar plek te vinden in het hoger onderwijs, en daar hoort een iets mildere benadering bij in dat cruciale eerste jaar.

Studentenorganisaties zoals de LSVb waren blij met het idee van verlaging en pleitten zelfs voor volledige afschaffing van het bindende karakter. Hun reden: studentenwelzijn. Te veel stress in het eerste jaar kan de pret en het leereffect flink drukken. 

Aan de andere kant waren vrijwel alle universiteiten fel tegen een verplichte verlaging. Zij vinden dat het BSA nuttig is om tempo erin te houden en te zorgen dat wie door mag, voldoende basis heeft. Critici zeiden: met dit plan vallen studenten straks alsnog uit, maar pas na hun tweede jaar, wat eigenlijk vervelender is voor zowel student als de school zelf. Bovendien zou het óók nóg meer werkdruk voor docenten en begeleiding betekenen.

→ Uiteindelijk is dus géén overeenstemming bereikt in politiek Den Haag, waardoor de verplichte BSA-verlaging in de ijskast is gezet. Maar de trend om coulant te zijn, ingezet tijdens de coronajaren, zet op sommige plekken door: steeds meer opleidingen kiezen vrijwillig voor een lager BSA of zelfs geen BSA. Bijvoorbeeld, naar wij weten, bij sommige opleidingen bij Fontys en Avans. Lees ook: Negatief BSA van een andere universiteit: je opties.

Geldt een lagere BSA-norm ook voor jou in 2026?

Dat hangt ervan af. Start je in 2026 met een studie, dan moet je echt in de informatie van jouw opleiding duiken. 

• Communiceert jouw hogeschool bijvoorbeeld dat ze het BSA hebben afgeschaft of verlaagd? Zo ja, dan hoef je mogelijk minder punten te halen dan eerdere jaren.

• Maar blijft jouw universiteit bij de oude norm (zeg 45 of 60 punten), dan verandert er voor jou niets en moet je nog steeds dat aantal halen voor een positief advies. 

Sommige instellingen hanteren ook een tussenoplossing: een “dringend studieadvies” dat niet bindend is. In dat geval kán je zelfs met een laag studiepuntenaantal toch doorgaan, maar word je sterk aangeraden te stoppen als je onder de norm zit.

Een voorbeeld hierbij 

Stel je studeert aan een universiteit die besluit het BSA daadwerkelijk op 30 studiepunten te zetten voor 2026. Jij hoeft dan in jaar 1 maar 30 punten te halen in plaats van bijvoorbeeld 45 voorheen. Maar! Tegen het einde van jaar 2 moet je dan wel op minimaal 60 punten totaal staan, anders volgt alsnog een bindend negatief advies. Het probleem is dus niet weg, het is verschoven. Heb je na twee jaar bijvoorbeeld maar 50 punten, dan moet je alsnog de opleiding verlaten. Je krijgt alleen meer tijd om die propedeuse binnen te halen.

Voor veel studenten kan die extra tijd een redding zijn: je kunt een moeilijk vak opsparen voor jaar 2, of als er persoonlijke omstandigheden waren in jaar 1, heb je speling om het later in te halen. Tegelijk moet je oppassen dat je niet alles voor je uitschuift, want aan het eind van jaar 2 is de eis dan onverbiddelijk 60 studiepunten.

→ Wat wij dus vooral aanraden? Check de studiegids of onderwijsregeling van jouw opleiding voor de precieze norm. Praat ook eens met je studieadviseur over de huidige stand van zaken. Zij weten vaak als geen ander of er intern besluiten zijn genomen over BSA-verandering. En houd de website van de Rijksoverheid of nieuws goed in de gaten voor eventuele nieuwe plannen. Een volgend kabinet zou het onderwerp zomaar weer kunnen oppakken.

Wat als het tóch niet lukt om een positief BSA te halen?

Stel, het BSA gaat bij jouw opleiding omlaag naar 30 punten (of blijft bijvoorbeeld 45 punten) en je dreigt zelfs dát niet te halen. Wat dan? 

Het eerste wat je moet weten: je staat er niet alleen voor. Iedere school is verplicht om persoonlijke omstandigheden mee te wegen bij het geven van een BSA. Dat betekent dat als jij door overmacht (ziekte, familieproblemen, psychische problemen etc.) studievertraging oploopt, je in aanmerking kunt komen voor een BSA-uitstel of een aangepaste norm. Je moet zulke omstandigheden wel tijdig melden bij je studieadviseur of decaan, het liefst direct als ze zich voordoen. Er wordt dan gekeken of je een extra kans kunt krijgen. Veel scholen hebben een hele procedure voor BSA uitstellen als daar reden voor is. 

→ Bijvoorbeeld: iemand die een groot deel van het jaar ziek is geweest, kan toestemming krijgen om ondanks te weinig punten toch door te gaan. Het BSA wordt dan uitgesteld tot het tweede jaar.

Als je buiten je eigen schuld om onder de norm duikt, meld dit altijd. Denk aan omstandigheden als dyslexie, ADHD, mantelzorg, topsport of andere zaken die jouw studie beïnvloeden. Hoe eerder de opleiding het weet, hoe beter ze kunnen meedenken. Soms kom je in aanmerking voor extra begeleiding of een aangepaste studieplanning, zodat je alsnog succesvol kunt zijn. De regels hiervoor verschillen per universiteit of hogeschool, maar laat kansen niet liggen door stil te blijven zitten. 

→ Juridische hulp nodig? Onze advocaten hebben een rijke ervaring in onderwijsrecht, met veel kennis van procedures bij examencommissies en de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Deze ervaring zetten we graag in om jou te ondersteunen.

Negatief BSA in 2026 = stressvol 

Een negatief bindend studieadvies kan hoe dan ook stressvol zijn. Maar bedenk: het is ergens ook bedoeld om je te helpen groeien. Het leert je omgaan met deadlines, planningen en druk: zaken die later in werk of vervolgstudie ook terugkomen. Met de BSA-lat omlaag (bij sommigen dan) wordt de druk iets verlaagd, maar het blijft belangrijk je best te doen en op tijd hulp te zoeken als het niet lukt. Lees ook: Negatief BSA universiteit: wat nu? 

Negatief bsa ontvangen: wees eerlijk tegenover jezelf

Soms voelen studenten al vroeg in het jaar aan dat een studie misschien te zwaar is of inhoudelijk niet leuk genoeg. Het gebeurt dan ook regelmatig dat studenten zelf al stoppen vóórdat ze een negatief BSA krijgen. Dat is op zich verstandig: niemand wil doormodderen met iets waar je ongelukkig van wordt. Als jij een studie volgt die je écht leuk vindt en waar je gemotiveerd voor bent, moet het normaal gesproken haalbaar zijn om voldoende punten te halen. Natuurlijk kan er altijd iets misgaan, maar dan is de bereidheid er meestal wel om een extra stap te zetten.

Laten we wel gewoon eerlijk met je zijn: zelfs met een BSA norm van 30 punten (de helft van je eerstejaars studiepunten) is dat eigenlijk een magere score. Zie het als een soort rapportcijfer 5. Als jij merkt dat je allerlei smoesjes voor jezelf gaat verzinnen waarom je niet meer punten haalt: “ik had geen zin”, “ik moest wennen aan het niveau”, “de online lessen motiveerden me niet”, dan is dat een signaal.

Misschien zit je inderdaad niet op de juiste plek. En dat is oké. Niet iedereen past bij elke studie, en soms ontdek je dat pas als je erin zit. Beter eerlijk tegen jezelf zijn dan koste wat kost proberen te blijven waar je niet gelukkig van wordt. Ontdek hier hoe je je inschrijft na een negatief BSA. En lees hier of je dezelfde studie nog kunt doen na het krijgen van een negatief bsa. 

Er zijn natuurlijk ook uitzonderingen! 

Misschien heb je wel de motivatie en het talent, maar spelen er omstandigheden waardoor het niet lukt. In zo’n geval is een negatief BSA extra zuur. Besef dan dat een NBSA geen oordeel is over jou als persoon, maar een prikkel om je ergens anders te laten floreren. Je kunt na een NBSA vaak bij een andere instelling een vergelijkbare studie oppakken, soms zelfs met vrijstellingen voor behaalde vakken. Lees hier meer over de regels rondom een NBSA. 

Hulp nodig bij een (onterecht) negatief bindend studieadvies? 

De discussie rondom het BSA mag dan blijven bestaan in 2026, maar uiteindelijk gaat het om jouw toekomst. Krijg jij te maken met een negatief bindend studieadvies en voel je je onterecht beoordeeld? Of heb je persoonlijke redenen die onvoldoende zijn meegewogen? De Studentenadvocaat kan je helpen. Wij staan klaar met juridische ondersteuning en advies. In veel gevallen kunnen we namens jou in beroep gaan tegen een NBSA bij het College van Beroep voor de Examens.

Stuur ons vooral een berichtje als je hulp nodig hebt, dat kan gewoon in je eigen woorden via ons contactformulier. We begrijpen hoe stressvol deze situatie is en nemen het juridische verhaal van je over. Wist je dat onze hulp voor studenten vrijwel gratis is? Omdat wij op toevoeging (pro deo) werken, betaalt de overheid in principe de kosten als jouw inkomen als student laag is. De Studentenadvocaat helpt studenten bijna altijd zonder kosten, afgezien van een eventueel kleine eigen bijdrage bepaald door de Raad voor Rechtsbijstand. We vertellen je meteen duidelijk of er in jouw geval zo’n eigen bijdrage geldt of niet.

De Studentenadvocaat helpt studenten bij een negatief bindend studieadvies, en beschuldigingen van fraude of plagiaat. Zo goed als gratis, voor iedereen en meteen.

• Heb je een negatief bindend studieadvies ontvangen? Stuur ons dan een bericht.

• Word je beschuldigd van fraude of plagiaat en loop je daardoor studievertraging op? Neem dan contact op.

• Bezoek ons leerplatform en vind er de antwoorden op je vragen. Als je vraag er niet tussen staat, vul dan het contactformulier in.